“Czy Google nas ogłupia?” - tak zatytułował swój artykuł Nicholas Carr, dziennikarz i bloger, piszący przede wszystkim o technologii. Artykuł ukazał się jeszcze w 2008 r. na łamach czasopisma “The Atlantic” i był szeroko komentowany w mediach. Carr przekonywał w nim, że ogrom informacji dostępnych w sieci wymusza na nas zmianę sposobu myślenia – coraz bardziej przyzwyczajamy się do pobieżnego czytania i tracimy zdolność zagłębiania się w lekturze i krytycznej oceny tekstu.

Teraz tezie Carra postanowili przyjrzeć się bliżej analitycy z Pew Research Center oraz amerykańskiego Uniwersytetu w Elon. W tym celu zaprosili oni do badania prawie 900 internautów, z których znaczną część stanowili eksperci z placówek naukowych, medialnych oraz firm technologicznych na całym świecie. Wśród nich znalazł się również Nicholas Carr. Badani zostali poproszeni o wypowiedzenie się na temat artykułu Carra oraz przewidzenie, jak internet wpłynie na nasze myślenie w ciągu najbliższych 10 lat. Okazało się, że przeważająca część ankietowanych uważa, że dzięki internetowi staniemy się bardziej inteligentni.

Ponad 2/3 z nich uważa, że używanie internetu w życiu codziennym sprawi, iż w 2020 r. znacząco polepszy się nasza zdolność czytania i pisania. Ponad 75% zaś sądzi, że dzięki sieci usprawni i polepszy się nasze myślenie. “W 2020 r. użytkowanie internetu wpłynie pozytywnie na ludzką inteligencję. Ludzie będą mieli dostęp do większej ilości informacji, a to pozwoli im podejmować lepsze decyzje. Dzięki temu staną się mądrzejsi” – napisał jeden z respondentów. Pojawiły się również opinie, że internet – i technologia w ogóle – nie zmienia ludzi, lecz wzmacnia ich aktualne cechy osobowości. Jeśli ktoś jest bystry i chce się uczyć – to internet tylko mu w tym pomoże.

Podobnie uważa samo Google, którego reprezentant – Hak Varian – został również zaproszony do badania. “Najbystrzejsza na świecie osoba może stać za pługiem w Chinach czy Indiach. Dzięki dostępowi do sieci tacy ludzie mogą sobie uświadomić własny potencjał” – napisał Varian w swojej ankiecie.

Jednak nie wszyscy są tak entuzjastycznie nastawieni. Ponad 20% respondentów uważa, że internet wpływa negatywnie na ludzką inteligencję, bo zbyt wiele ułatwia. Ankietowani porównywali go na przykład z kalkulatorami – kiedyś ludzie byli zmuszeni robić wszystkie obliczenia ręcznie, a teraz mało kto umie to teraz sprawnie i szybko robić. Podobnie jest z internetem. Google sprawia, że stajemy się leniwi intelektualnie – uważali niektórzy ankietowani.

Swojego zdania nie zmienił także Nicholas Carr.

- Muszę zgodzić się sam ze sobą – powiedział. - Dodam jedynie, że wpływ internetu na życie ludzi nie będzie mierzony tylko wynikami testów na inteligencję. Jego efektem jest bowiem to, że coraz mniej ważna staje się inteligencja, którą nazwałbym refleksyjną lub medytacyjną, a coraz większą rolę odgrywa myślenie o charakterze utylitarnym.

Zatem: czy w 2020 r. będziemy mądrzejsi? Większość ankietowanych zgadza się z Carrem, że zmieni się nasz sposób myślenia – ale nie oznacza to, że staniemy się głupsi. Istnieje jednak niebezpieczeństwo uzależnienia zbyt wielu aspektów życia od internetu.

Badanie było częścią projektu Pew Internet and American Life Project, w ramach którego badany jest wpływ internetu na życie codzienne, pracę, system zdrowia i edukacji Amerykan.